Om te beginnen is het handig om te weten wat er nou precies valt onder dwanglicenties. Wat is nou precies de betekenis van dwanglicentie? Een dwanglicentie dwingt de overheid de fabrikant van geoctrooieerde producten om licenties te verlenen. Dit kan aan één of meerdere organisaties zijn. Deze licentie is niet gratis natuurlijk, de commissie heeft inspraak op de prijs. Dit gaat meestal om geneesmiddelen.
Een octrooirecht kan tijdelijk worden opgeheven door een dwanglicentie, waardoor geneesmiddelen een stuk toegankelijker worden.
Toepassing van dwanglicenties
Wanneer worden dwanglicenties nou gebruikt? In de meeste gevallen gaat dit om medicinale redenen. Vaak gaan we dan uit van een noodsituatie. Dan wordt het octrooirecht tijdelijk aan de kant gezet. Dit is bijvoorbeeld bij sprake van een tekort voor een veel gevraagd geneesmiddel, of wanneer er last is van een wereldwijde pandemie. De octrooihouder wordt dan ook extra betaald als compensatie van de ongewenste omstandigheden. Ook is een dwanglicentie altijd tijdelijk.
Bij corona is er geen sprake geweest van een dwanglicentie betekenis. Al was er natuurlijk wel sprake van een grote eis na vaccinaties en testen, was daar van tevoren al genoeg rekening mee gehouden om geen dwanglicentie te hoeven aanvragen.
Gebeurt dit vaak?
Nee, zeker niet. Sinds het bestaan van dwanglicenties zijn er maar een handvol omstandigheden geweest waar het oprecht gebruikt werd. Het verlenen van een dwanglicentie is ook een zeer ingewikkeld proces.
Het proces
Er zijn veel dingen waar rekening mee gehouden moet worden als we praten over een dwanglicentie. Eén daarvan is bijvoorbeeld de kosten; kunnen we het aan om zo veel medicijnen in een keer te produceren, en kunnen we de octrooihouder ook de verwachte vergoeding bieden? Ook moet er rekening gehouden worden met de bouwstoffen. Zijn er genoeg middelen om deze medicijnen te maken en zo niet, kunnen we het veroorloven om die middelen te gaan produceren? Ook moet het produceren van de medicatie in belang zijn van een grote groep mensen, een heel land bijvoorbeeld, zoals bij vaccinaties. Ook wordt een dwanglicentie gebruikt om medicatie toegankelijker te maken. Wanneer er meer medicijnen zijn wordt het al snel geen luxe product meer, en kunnen mensen die de medicatie eerst niet konden veroorloven, het nu wel veroorloven.
Hier moet allemaal rekening mee gehouden als we het hebben over een dwanglicentie. Daarom kan het soms ook een enkele tijd duren voor deze ook oprecht uitgeleend kan worden, en kan het niet van de ene op de andere dag uitgeleend worden.
